• Paylaş

    KATEGORİ : KÜLTÜR-SANAT

    Eklenme tarihi : 2017-02-26
  • Recep İvedik film serisinden örneklerle günümüz Türkiye’sine sosyolojik bir bakış yazısı

    Recep İvedik seri filmini değerlendiren Ekşi Sözlük yazarlarından Order From Chaos, filmden verdiği çeşitli örneklerle günümüz Türkiye’sine sosyolojik açıdan bakıyor.

     

    Recep İvedik seri filmini değerlendiren Ekşi Sözlük yazarlarından Order From Chaos, filmden verdiği çeşitli örneklerle günümüz Türkiye’sine sosyolojik açıdan bakıyor.

     

    Türkiye sinemasının en fazla izlenen filmlerinden Recep İvedik, 5. serisiyle tekrar Türkiye gündemindeki yerini aldı. Peki Recep İvedik karakteri, hangi gerçekliğe işaret ediyor? Milyonların gülerek izlediği ve heyecanla beklediği filmi analize tuttuğumuzda nasıl bir sonla karşılaşıyoruz?

     

    Ekşi Sözlük yazarı Order From Chaos’un konuyla ilgili Fatih Yaşlı ve Nevzat Polanyi’nin attığı tweetleri de dahil ederek ele aldığı yazıyı sizlerle paylaşıyoruz:

     

    Recep İvedik gibi bir film '80’lerde '90’larda çekilemezdi. Çekilse de ilgi görmezdi. Çünkü bir tipleme olarak “gerçek” değildi, yoktu. Ne zaman ki o tiplemeye gerçek hayatta rastlar olduk, filmi de peşi sıra geldi. Recep İvedik’in gerçeği de filmi de AKP Türkiye’sinin ürünüdür.

     

     

    Recep İvedik ne yapar?

     

    Kendine göre (çoğunlukla da dış menşeli) teamülleri olan bir ortama girer ve o teamülleri tanımaz, yıkmaya çalışır. Muhakkak kendisine kıl olan “ibne kılıklı geziciler”, “vesayetçi elitler” olacaktır fakat Recep İvedik onları saf dışı bırakarak kendi tarzını ortama kabul ettirir. Burada bu filmlerdeki sorunun kabaca bir görüntü kirliliği olmadığını anlamak lazım. Bu filmlerde kaşınan şey çok bildiğimiz bir şeydir.

     

    Recep, toplumun “elit” kabul edebileceği pek çok mekana gider. Örneğin bir reklam ajansına, Suşi lokantasına, yoga salonuna, golf oynamaya, sosyetik davetlilerin olduğu şık bir partiye, üniversitede bir derse, kütüphaneye, tiyatroya… ve tüm bu ortamlarda mekanın dokusuna uyumsuzluğu çiğ bir zenofobi eşliğinde gözümüze sokulur. Recep bu uyumsuzluğu mahçup bir boyun eğmeyle geçiştirmez, talep eder, talebi karşılanmazsa mekanın müesses nizamını bozar. Starbucks’ta çay, sushi lokantasında ekmek ister, ekmek olmadığı cevabını alınca garsonu azarlar. Bir bilgisayarı parçalar. Kütüphanede görevliyle tartışır. Golf sahasında birine levyeyle saldırır. Kostüm partisinde birine bulaşır. Üniversitede hocayı azarlar. Tiyatroda sahneye atlar, oyunun akışını bozarak ortamı kendisi domine eder.

     

     

    Ortamda her zaman üstünlüğü kurar

     

    Recep’in girdiği ortamlar her zaman böyle olmak zorunda değildir. Bu ortam bir gün anayasal mekanizmalar olabilir, karşı koyduğu teamüller; o şekilde işlemesi gereken yargı mekanizması olabilir. Bir gün gıda kodeksine savaş açabilir. Kamu ihale kanununa karşı çıkabilir. Bunların gereksizliğini belirten, bunları çabuk çabuk atlamak isteyen bir zihnin bayraktarı olabilir. Teamülü destekleyenler arasında, mevcut ortamda hiç bir zaman Recep’in ne kadar aptal, cahil bir hanzo olduğunu üst perdeden dile getirip onu rezil eden onu bozacak olan, ona baskın olan biri çıkmaz. Recep, üniversiteli gençlerin ensesine tokadı basar. Gençler ona teslim olur. Ortamda her zaman üstünlüğünü kurar. Olay nihayete bağlanır. Recep gücünü biraz da bu teamülleri radikal savunamayan, bunları içselleştirememiş objektiflerin sayesinde dominantlığını sağlar.

     

    Şaban'ın sosyalist, İvedik'in faşist yıkıcılığı var

     

    Recep İvedik’in girdiği ortamın mına koyuculuğu bir açıdan Kemal Sunal‘ın “Deli Deli Küpeli” ya da “Bekçiler Kralı”ndaki yıkıcılığa benzer. Fakat çok basit bir fark vardır. Orada Şaban’ın yıkıcılığı “sosyalist” bir yıkıcılık iken Recep İvedik’inki “faşist” bir yıkıcılıktır. Şaban, mevcut nizam yerine iğreti durmayan adilane başka bir nizam ikame ederek ve “herkes için” yıkar. Recep İvedik bildiğin bencil bir yordamsız öküzdür.

     

     

    Bu anlamda Şahan Gökbakar ve filmi “başarılı”dır, çünkü yeni Türkiye’ye ait bir fenomeni tespit etmiş ve sinemaya aktarmıştır. Ancak bu tiplemeye Gökbakar eleştirel bir pozisyondan bakmamıştır, aksine sempatik kılmaya, sevdirmeye çalışmıştır. Mesele de budur: Recep İvedik serisi, medeniyetsizleşmeye, kültürel çölleşmeye, okumuş adama düşmanlığa, lümpenleşmeye bir övgüdür. Dolayısıyla gerçek hayattaki Recep İvedik’ler nasıl ki birer çürüme/çöküş fenomeni ise Recep İvedik filmi de çöküş filmidir, pespayeliktir. “Türkiye islamcılığı kendi sanatını yaratamadı” denir ama yanlış, Recep İvedik bir çürütme projesi olarak Türkiye İslamcılığının özbeöz çocuğudur. (İMP NEWS)